Opinie: Verandermanagement associëren met terroristen en foie gras? Een brug te ver.Leestijd: 5 min

CoDirect verandermanagement associëren met terroristen en foie gras

Wat heeft dwangvoederen en terrorisme met verandermanagement te maken? Niks, en toch heb ik het al vaker gehoord. Mijn inspiratie voor dit artikel haal ik uit uitspraken van directieleden die midden in een veranderingsperiode zaten. Verklaringen als ‘pas de foie gras-techniek toe’ of ‘gooi terroristen eruit’ werden geponeerd naar aanleiding van opkomende weerstand bij collega’s.

Deze uitspraken zijn me altijd bijgebleven, ik huiver er nog steeds van.

Het beeld van opeengepakte ganzen die gedwangvoederd worden via een metalen buis tot aan de slokdarm… het is niet meteen een metafoor die ik associeer met een succesvolle veranderingsaanpak. Verandering(en) door de strot van mensen duwen op basis van macht is een beetje hetzelfde als hoe de vetmester de gans verplicht om de maïspap door te slikken.

Of het nu om een mens of gans gaat: ze worden er allebei ziek van. De mens mentaal door een gebrek aan controle over de manier waarop de verandering wordt aangepakt; de gans wordt fysiek ziek door een gebrek aan controle over de hoeveelheid voedsel die het opneemt.

Gebrek aan controle voelt als een bedreiging

Bij verandering ervaren mensen een gebrek aan controle. Onbewust zorgt ons brein dat we de verandering als een bedreiging zien. We gaan er alles aan doen om het gevaar dat bij die bedreiging hoort te vermijden.

Het is dus niet zo dat mensen bij weerstand de boel bewust willen tegenwerken of saboteren. Integendeel, via weerstand tonen mensen net op een onbewuste manier dat ze zich de verandering aantrekken.

Controle over je veranderingsaanpak

Nochtans ervaren leidinggevenden weerstand vaak als iets negatiefs dat zo snel mogelijk de kop moet ingedrukt worden. Eigenlijk is dat logisch: leidinggevenden worden vaak geselecteerd op hun vermogen om knopen door te hakken en om resultaten te bereiken. Luisteren naar bekommernissen en in gesprek gaan, beschouwen ze vaak als een vertragende factor. Het wordt als contra-intuïtief ervaren. Zonder het zelf te beseffen, kiezen leiders dus vaak voor een directieve aanpak. Het ‘door de strot duwen van een verandering’ resulteert bijgevolg vaak in verzet. En weerstand wordt in sommige gevallen zelfs bewuste sabotage.

Maar zelfs in geval van sabotage vind ik uitspraken als ‘gooi terroristen eruit’ ongepast. De vergelijking met terrorisme is niet alleeen respectloos, ze legt de verantwoordelijkheid ook volledig bij de ander, zonder kritisch te kijken naar de eigen aanpak en gedrag.

“Stel dat er in ons toch een potentiële terrorist schuilt die de boel bewust wil saboteren, dan bepaalt de aanpak van de leidinggevende nog steeds in grote mate of de terrorist ook effectief in actie komt. Als leidinggevende kan je dus wel degelijk het verschil maken.”

Het kan anders: Labourdette

Laat ons terugkeren naar de metafoor van de foie gras om dit verder te verduidelijken. Geloof jij dat dwangvoederen de enige manier is om foie gras te produceren? Lees dan eens het verhaal van Labourdette, een bedrijf dat er wel in slaagt om foie gras te maken zonder ethische grenzen te overschrijden. Hun techniek is simpel, ze creëren een natuurlijke omgeving die bijzonder aantrekkelijk blijkt voor overtrekkende ganzen. Deze strijken neer op hun land en doen ze zich tegoed aan grassen, vijgen, eikels en bloemen. Op deze boerderij krijgen de ganzen alles wat ze willen zonder dat ze ergens toe worden gedwongen. De dieren worden met zorg en respect behandeld. Men creëert de ideale omgeving en omstandigheden, waardoor de dieren zich veilig en op hun gemak voelen en meer eten dan ze eigenlijk nodig hebben. Het resultaat? Een heerlijke foie gras van gezonde en gelukkige dieren. Het kan dus anders!

Liever trager maar duurzaam

Zo ook in onze veranderingsaanpak. Het door de strot duwen van veranderingen gaat ontegensprekelijk snel, maar zorgt dat ook voor resultaat op langere termijn? Wat ben je ermee als mensen hun gedrag even aanpassen omwille van dwang om vervolgens terug te vervallen in hun oude gedrag?

Ik pleit voor de duurzame aanpak: bepaal een kader en de spelregels. Geef vervolgens je mensen zelf de verantwoordelijkheid over de invulling. Ze zullen méér betrokken en gemotiveerd zijn. Logisch, want wie wil er nu niet meewerken aan iets dat hij of zij zelf mee heeft bedacht?

Dus, om nog een keer de metatafoor van de foie gras te gebruiken: dwangvoederen of vrije uitloop? Aan jou de keuze!

Wil jij meer leren over wat er nog nodig is om succesvolle veranderingen door te voeren in jouw organisatie? Schrijf je dan in voor onze maandelijkse nieuwsbrief. Of sta jij voor een verandering en wil jij nuttige tips, ga dan naar onze gratis change scan.


Wij hebben besloten om met CoDirect te stoppen. Voor alle vragen rond interim management of advies rond organisatie of verkoop kan u terecht bij ukuqonda.