Wat de olifant, de berijder en het pad ons leren over verandermanagement

Dé perfecte aanpak voor een verandering bestaat niet. Maar onderzoeken en praktijkervaringen kunnen ons wel veel leren. Er zijn dan ook heel wat boeken over verandermanagement geschreven, maar het boek Switch van de broers Chip en Dan Heath verdient volgens ons bijzondere aandacht. Het boek is een belangrijke inspiratiebron voor onze aanpak bij verandering. Op basis van wetenschappelijke studies en praktijkvoorbeelden laten de auteurs zien dat ogenschijnlijk simpele methodes wel degelijk kunnen leiden tot fantastische resultaten. Ze gebruiken hiervoor de metafoor van de olifant, de berijder en het pad.

Deze metafoor beschrijft 3 belangrijke dimensies van verandering, namelijk de rationele (de berijder), de emotionele (de olifant) en de contextuele (het pad) dimensie. Bij een succesvolle implementatie verdienen alle 3 dimensies voldoende aandacht. Met andere woorden: het gedrag van individuen verander je niet alleen door de omgeving te beïnvloeden, maar ook hun hart en hoofd!

En daar knelt meestal het schoentje. Het belang van de ratio (de berijder) durven we wel eens te idealiseren, terwijl we vinden dat emoties niet echt thuis horen op de werkvloer. Emoties beschouwen we als iets “irrationeel” en dus besteden we daar liever geen aandacht aan. Een belangrijke misvatting want het is net de emotie (de olifant) die ons beweegt tot actie. Ook al lijkt de berijder (ratio) de teugels stevig in handen te hebben op weg naar de bestemming, als 5 ton olifant (emotie) beslist om de andere kant op te gaan, heeft de berijder altijd het nakijken!

Hoe zorg je ervoor dat de berijder én de olifant via het juiste pad dan wel de bestemming bereiken?

1. Geef richting aan de berijder (ratio)

We overtuigen graag met cijfers, argumenten en verklaringen. Uiteraard is dat een belangrijk aspect bij verandering. Mensen willen en hebben recht op informatie. Een gebrek aan duidelijkheid is vaak de katalysator van weerstand. Mensen willen weten waar we naartoe gaan en hoe we dit gaan aanpakken. De berijder in ons wil vooruit kijken, plannen, gevaren overzien en nieuwe bestemmingen kunnen bedenken. Dat bezorgt hem of haar een comfortabel gevoel van controle.

Om de kracht van de berijder in ons maximaal te benutten, hou je rekening met volgende zaken:

In zijn drang naar perfectie heeft de berijder de neiging om problemen uitvoerig te analyseren in plaats van zich te richten op “lichtpuntjes”. Hou het “over analyseren” tegen en ga op zoek naar zaken die wel werken en kunnen gekopieerd worden in de rest van de organisatie.

De berijder denkt vaak in termen van het “grote plaatje” dus vertaal je doel naar concreet gedrag. Als je bijvoorbeeld als doel hebt om “klantgerichter” te gaan werken, hoe ziet dat er dan uit? Wat verwacht je precies van mensen en welk gedrag hoort daar dan bij? Duidelijkheid vermindert weerstand!

Maak de bestemming zo uitdagend en aantrekkelijk mogelijk. De Heath broers spreken in het boek over het ontwerpen van een “destination postcard”. Hiermee toon je de berijder waar je naartoe wil en de olifant waarom de reis de moeite waard is.

2. Motiveer de Olifant

Weten waar je naartoe wil, is niet voldoende om de olifant in mensen te motiveren. De olifant komt pas in beweging als hij een positief gevoel krijgt bij de verandering. Hoe neem je de weerstand tegen verandering van de olifant weg?

Zorg niet enkel voor een uitdagende en aantrekkelijke bestemming maar betrek mensen zoveel mogelijk bij de invulling ervan. Zo zorg je voor een gevoel van oprechte interesse en waardering.

Ondanks zijn grote wilskracht heeft de olifant nood aan korte termijn voldoening om gemotiveerd te blijven. Zorg daarom voor tussentijdse mijlpalen die zinvol en tegelijkertijd haalbaar zijn. Hoop is namelijk de brandstof van de olifant.

Cultiveer een growth mindset waarbij mensen voelen dat je in ze gelooft, dat ze initiatief mogen nemen en mogelijks falen. Reken ze dus niet af op fouten, maar stimuleer ze om eruit te leren.

3. Effen het pad

Wat lijkt op een menselijk probleem is vaak een situationeel of omgevingsprobleem. Het komt er dus op aan om een omgeving te creëren die de beoogde verandering faciliteert. Wat helpt hierbij?

Pas je omgeving waar nodig aan. Als je bijvoorbeeld klantgerichter wil werken, dan heb je nood aan een omgeving waar mensen autonoom beslissingen mogen nemen in het belang van de klant. En niet aan een omgeving waar de aandacht ligt op het naleven van regels en procedures.

Faciliteer gewoontes die relatief gemakkelijk zijn om aan te leren en stimuleer zo gedrag dat aansluit bij het beoogde doel.

Cultiveer gedrag. Gedrag is besmettelijk, probeer het dus te verspreiden. Stimuleer met andere woorden het beoogde gedrag stap voor stap. Dit kan je doen door duidelijke waardering uit te spreken voor mensen die het juiste gedrag vertonen en dit ook te communiceren binnen te organisatie.

Conclusie

Door enkel de berijder in ons aan te spreken, krijg je mensen niet in beweging om te veranderen. De berijder wil graag verandering, maar de olifant in ons houdt van het comfort van de bestaande routine. Het komt er dus op aan richting te geven aan de berijder en de olifant te motiveren om te bewegen in de richting van het doel, ondersteund door de juiste omgeving.

Benieuwd naar hoe wij de lessen uit deze metafoor kunnen toepassen in jouw aanpak? Bekijk dan onze veranderingsaanpak in 5 gerichte stappen. Of sta jij voor een verandering en wil jij nuttige tips, ga dan naar onze gratis change scan.